Tekst en foto’s: Johanna Hoogendam

‘Ik ben gaan letten op de planten’

Aan het werk met de terreingroep

“Kijk, dit was vroeger een parkeerplaats,” wijst Karin

Schot, coördinator van de terreinwerkgroep van de Haarlemmer Kweektuin. Op de plek waar vroeger auto’s stonden is nu een vijver, met eromheen een ruig natuurspeelterrein voor kinderen uit de buurt. Vanaf de poel zie je het moeras liggen, en pal ervoor ligt een metershoge bladerenhoop die door terreinvrijwilligers bijeen geharkt is. “Dat wordt opgehaald door Spaarnelanden,” vertelt Karin. “Die maken er compost van.”

Goed kijken
Terwijl we een rondje Kweektuin maken staat Karin geregeld stil bij een plant of doorkijkje. Goed kijken is immers een van de gereedschappen bij het groenbeheer, vertelt ze: “Daar begint het mee, want zo ontdek je wat er te doen is.” Als omwonende was ze vanaf het begin, in 2010, betrokken bij het duurzame stadspark de Haarlemmer Kweektuin. “We waren een groep enthousiaste bewoners, zonder veel verstand van groenbeheer,” vertelt ze.

Niet sterk
Gelukkig kregen ze advies, en gereedschap te leen: “Van Natuur en Milieu Educatie (NME), van Landschap Noord-Holland en de KNHM, een netwerk van vrijwillige adviseurs. Samen hebben we onze schouders eronder gezet. Al doende leren we.” De frêle zestiger ziet er niet uit als iemand die zwaar tuinwerk kan doen, maar voor terreinwerk in de Kweektuin hoef je niet per se sterk te zijn, vertelt Karin. “Als je er maar van houdt om in de buitenlucht te werken. Veel van onze vrijwilligers zitten de hele week achter hun beeldscherm en zijn blij als ze even iets anders kunnen doen.”

Takkenril
Als coördinator voelt ze zich verantwoordelijk: “De eerste jaren zag ik overal klussen. Ik heb toen bewust mijn mind-set veranderd. Ik ben gaan letten op de planten en de dieren. Ik wilde leren over biodiversiteit.” De vorig jaar aangelegde takkenril langs het moeras bijvoorbeeld: het blijkt een thuis voor egels, vogels, muizen en insecten. Karin: “Erachter hebben we dit jaar een water-ecopark uitgegraven, niet open voor bezoekers, alleen tijdens rondleidingen. Als ik er een enkele keer kom om wat takken neer te leggen, vliegen er allerlei insecten op en schieten de salamanders voor mijn voeten weg.”

Biotopen
Inmiddels telt de terreinwerkgroep meer dan vijftig vrijwilligers, die in ploegen een groot deel van de Kweektuin onderhouden en elk jaar mooier maken. Zo zijn er uiteenlopende biotopen gecreëerd, nat en droog, waar planten en dieren – en bezoekers – hun eigen gang kunnen gaan. Van een open speelweide aan de voorkant, via Paddenpoel en het arboretum in het midden, tot aan de natuur-‘uitrustplek’ achterin.

Zuurbes en rode bes
Achter de groentekassen van Wij Telen Groente is een fruittuin ingericht, en rondom het monumentale Huis ter Kleef liggen borders met wilde planten. Die trekken vlinders aan en bijen die in Haarlem thuishoren. Op de plek waar vroeger de gemeentelijke ‘zwelboompjes’ stonden – jonge, vaak exotische boompjes die nog moesten groeien – plantte de terreinwerkgroep een bonte verzameling inheemse struiken. Vogels en insecten plukken nu de vruchten van zuurbes, liguster, hazelaar, meidoorn en rode bes.

Zwanenbloem
Samen met de Schoterveenpolder aan de ene kant, en begraafplaats Kleverlaan aan de andere kant, vormt de Haarlemmer Kweektuin zo een waardevolle groenstrook in de stad waar van alles ademt, kruipt, vliegt, speelt, eet en slaapt. In de winter hebben de terreinvrijwilligers het rustiger, maar in de zomer gaan ze weer in waadpak de poelen en sloten in. Dat doen ze om het riet – dat welig tiert vanwege stikstof in de lucht – eruit te verwijderen. Karin: “Dan krijgt andere begroeiing weer een kans. Zoals zwanenbloem en waterlelie. Die komen hier spontaan op.

”Ook de mouwen opstropen?
De terreinwerkgroep is op dinsdag, woensdag en vrijdag aan het werk in de Kweektuin. Drie keer per jaar zijn er terreinwerkdagen voor grote klussen. Daarbij is iedereen welkom die het leuk vindt om een dagje te planten, graven en sjouwen. Als beloning krijg je een heerlijke lunch. Meer info via vrijwilligers@haarlemmerkweektuin.nl